لوله قطعه ای به شکل استوانه توخالی است که به وسیله آن می توان مایعات و گازها را منتقل کرد جنس لوله میتواند آهنی، پلاستیکی، فولادی، سربی، آلومینیومی، سفالی، سیمانی و پلیمری باشد که هر کدام کاربرد مخصوص به خود را دارند لولهها اصولا گرد هستند اما برخی از لوله های فولادی را میتوان به صورت قالب شش ضلعی یا مربع نیز تولید کرد. اتصالات یک نوع رابط میان لوله هستند و علت استفاده از آنها ایجاد انشعاب و در برخی موارد نیز کمک کردن برای کاهش سایز و ابعاد لوله ها و تقسیم بندی کردن و تغییر دادن مسیر جریان است. جنس اتصالات ممکن است لاستیک، مس، فولاد، پلاستیک و … باشد.
چدنی: مقاوم بودن در مقابل خوردگی و طول عمر مفید(۱۰۰ سال) آنها باعث شده نوع لوله ها در سیستم آب و فاضلاب مورد استفاده قرار گیرند لوله های چدنی دارای قطر ۵ الی ۱۲۰ سانتیمتر هستند و همچنین قابلیت تحمل فشارهای متغیر را دارند و قیمت آنها نیز مناسب است. گالوانیزه: جنس این نوع لوله آهن سفید نور دیده با قطر ۱۲ میلیمتر الی ۱۵ سانتیمتر و طول ۶ متر است برای اینکه این لوله ها گالوانیزه شوند باید پس از تولید در محلول روی قرار گیرند کاربرد این نوع از لولهها برای انتقال مایعات و گاز است لوله های گالوانیزه به شدت تحت تاثیرات مخرب مواد اسیدی و قلیایی قرار میگیرند این لوله ها در دو نوع سبک و متوسط تولید میشوند که کار کردن با آنها راحت است و تقریبا ۱۰ سال عمر مفید دارند و قیمتشان پایین است. فرفورژه: این لولهها شباهت زیادی به لوله های گالوانیزه دارند و تنها تفاوت آنها با لوله های گالوانیزه این است که بدون درز نیز ساخته میشوند قطر آنها از ۱۲ میلیمتر تا ۱۵ سانتیمتر است و به علت سبک بودن کار با آنها سخت نیست لوله های فرفورژه عموما جنبه تزیینی دارند اما برای انتقال مایعات و گاز نیز مورد استفاده قرار میگیرند.
فولادی: از پرکاربردترین لوله ها در صنعت هستند و پس از تولید آنها را برای مصون ماندن از زنگ زدگی در محلول روی میگذارند کاربرد لوله های فولادی برای انتقال مایعات و گاز است ولی مواد اسیدی و قلیایی شرایط زنگ زدگی آن را فراهم میکنند این نوع لولهها وزن کمی دارند و تقریبا ۲۵ الی ۵۰ سال عمر میکنند. مسی: پرکاربردترین لوله برای آبرسانی و تهویه مطبوع لولههای مسی هستند ولی از قیمت بالایی نسبت به سایر لولهها برخوردارند قطر این لولهها کوچک است و به دلیل مقاوم بودن در برابر زنگ زدگی عمر آنها زیاد است همچنین در برابر حرارت و دمای بالا نیز از خود مقاومت نشان میدهند و برای انتقال آب داغ و بخار گزینه مناسبی هستند و شکل پذیری مناسبی نیز دارند. پلاستیکی: لولههای پلاستیکی دارای وزن کم هستند که کار با آنها را بسیار آسان میکند و توانایی انتقال مایعات و گازها و مواد قلیایی و اسیدی را نیز دارند (به علت اینکه مقاوم در برابر زنگ زدگی هستند) ولی به علت ضریب انبساط بالایی که دارند توانایی حمل و انتقال مواد داغ را دارا نیستند همچنین به علت سطح داخلی صافی که دارند رسوب کمتری میگیرند علاوه بر این لولههای پلاستیکی مقاوم در برابر جریانهای الکتریکی هستند و در شرایط احتراق قابل اشتعال هستند. آزبست سیمانی: از ترکیب آزبست، سیلیس و سیمان ساخته میشوند که با فشار و ضربه خارجی صدمه میبینند اما از استحکام مناسبی برخوردارند سطح داخلی آنها صاف است و در برابر خوردگی و زنگ زدگی مقاوم است اما رسوب پذیری آنها بالاست و قابل ساخت در قطرهای ۴ الی ۳۶اینج هستند و میتوانند به لولههای چدنی نیز متصل شوند. بتنی: تولید شده در دو نوع مسطح و ساده با قطرهای ۴۰۰ الی **** میلیمتر در واقع لولههای بتنی دارای قطر کمتر از ۶۰۰ میلیمتر را ساده و مابقی را که در ساخت آنها نیز میلگرد استفاده میشود مسطح میگویند. نوع خالص لولههای بتنی مناسب استفاده در فشار پایین،و نوع تقویت شده مناسب استفاده برای فشار بالاست به علت سنگینی این لولهها جابجایی آنها سخت است اما هزینه نگهداری چندانی ندارند و متوسط عمر آنها بین ۳۵ الی ۵۰ سال است مقاوم در برابر زنگ زدگی هستند اما در مقابل مواد خورنده بی دفاع هستند به طور کلی این لولهها مناسب برای استفاده در فشارهای پایین هستند.
انواع لوله و اتصالات
کاربرد لوله و اتصالات
زانو: ایجاد تغییر جهت جریان میان دو لوله کاهنده: کاهش حجم جریان از لوله بزرگ به لوله کوچک سه راه: استفاده به منظور تجمیع کردن دو جریان ورودی در یک جریان خروجی که شکل این اتصال به شکل T است. چهار راه: به منظور متصل کردن چهار لوله در یک محل مورد استفاده قرار میگیرد که به شکل صلیب است. کوپلینگ(بوشن): اتصال لوله هایی با قطر یکسان به یکدیگر به کمک این اتصال صورت میگیرد که دارای دو نوع لغزنده ( حاوی دو لوله که داخل یکدیگر قرار دارند و لوله درونی قادر است به اندازه طول خودش به سمت بیرون حرکت کند) و فشاری(مستقر شدن بین دو لوله و جلوگیری از نشتی) است. مهره و ماسوره: کارایی و عملکرد مهره و ماسوره مانند کوپلینگ است اما مهره و ماسوره برخلاف کوپلینگ پس از نصب قابل تفکیک است. آداپتور: به منظور تبدیل انتهای لولههای نر به ماده و ماده به نر مورد استفاده قرار میگیرند و دارای دو نوع نر و ماده هستند. اولت: قابل استفاده برای مواقعی که سایز و ابعاد لولهها متناسب با نیاز ما نباشد انواع اولت عبارتند از جوشکاری، جوشکاری سوکت، پیچ دار، زانو، نیپ اولت، جانبی، جارویی و لبه دار. پلاگ(درپوش): بستن انتهای لوله با استفاده از پلاگ یا درپوش صورت میگیرد که اصولا پیچ نر دارند. کپ یا(سرپوش): عملکرد و کاربرد آن شبیه درپوش است تنها با این تفاوت که پیچ آن ماده است. شیرآلات: وظیفه شیرآلات متوقف کردن یا تنظیم کردن جریان سیال درون لولههاست انواع مهم شیرآلات عبارتند از پروانه ای، سماوری، توپی، بشقابی یا کروی، یک طرفه، پروانهای و دیافراگمی.